Jak wygląda droga do upadłości SKOK

Od kilku lat jesteśmy świadkami problemów ze stabilnością sektora spółdzielczych kas oszczędnościowo – kredytowych. Co jest tego przyczyną i jakie kroki podejmuje Komisja Nadzoru Finansowego, aby temu zapobiec?

Początki nadzoru KNF.

27 października 2012 r., spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe zostały objęte nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego. Zgodnie z ustawą o SKOK nadzór KNF jest prowadzony adekwatnie do stopnia skomplikowania prowadzonej przez kasy działalności oraz skali ryzyka występującego w działalności kas. Już w pierwszym raporcie dotyczącym SKOK opublikowanym przez KNF w maju 2013 r., zwrócono uwagę na to o czym Bank Światowy ostrzegał już w grudniu 2010 r. – na jakość portfela kredytowego kas. Na koniec 2012 roku kredyty  i  pożyczki  przeterminowane stanowiły około 30% wartości portfela kredytowego kas spółdzielczych.

W opinii KNF, sytuacja ta wynikła w głównej mierze z deformacji celu, w jakim powstały spółdzielcze kasy. Pierwotnie miały za zadanie zrzeszać członków których znały, wywodzących się z lokalnej społeczności. Miało to umożliwić kasom przewidzenie ryzyka udzielanych kredytów. Rozwój sektora kas, spowodował sytuację w której niektóre, największe z nich obsługują po kilkaset tysięcy członków, niepołączonych żadną więzią zawodową czy też środowiskową. Zbliżyło to ich działalność, do tej prowadzonej przez banki, jednak z ograniczeniami wynikającymi między innymi z ustawy o SKOK.

W 2014 r. KNF zawiesiła działalność dwóch SKOK, t.j. SKOK Wspólnota oraz SKOK Wołomin. W związku z ich pogarszającą się sytuacją finansową ogłoszono w stosunku do nich upadłość – odpowiednio we wrześniu 2014 r. oraz w lutym 2015 r..  We wrześniu 2016r. ogłoszono upadłość SKOK Skarbiec, a w lutym 2017 r. SKOK Wielkopolska.

Zarząd komisaryczny

Zgodnie z art. 74k ustawy o SKOK, gdy aktywa kasy nie wystarczają na zaspokojenie jej zobowiązań KNF, podejmuje decyzję o ustanowieniu zarządcy komisarycznego. Chyba, że został on już wcześniej powołany. Równocześnie z podjęciem tej uchwały KNF może zdecydować o zawieszeniu działalności kasy oraz wystąpić do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości kasy. Z analizy poszczególnych przypadków upadłości SKOK wynika, iż KNF podejmując wpierw uchwałę o ustanowieniu zarządcy komisarycznego poleca mu podjęcie działań – „na rzecz wzmocnienia spółdzielczej kasy poprzez wzrost efektywności działania i poprawę standardów zarządzania ryzykiem w oparciu o szczegółową weryfikację sytuacji finansowej kasy”. Do zadań zarządcy komisarycznego należy stworzenie programu naprawczego, który umożliwi ustabilizowanie finansów kasy.  Jak widać po liczbie ogłaszanych upadłości kas, nie jest to zadanie proste. Zarządca przekazuje do KNF raport z badania informacji finansowej, który staję się podstawą dla oceny możliwości dalszej działalności SKOK.

Ustanowienie zarządcy nie ma zasadniczo wpływu na „zewnętrzną” działalność kasy – klienci są nadal obsługiwani, a umowy z pracownikami i kontrahentami pozostają ważne. Inaczej przedstawia się jej sytuacja wewnętrzna, w szczególności kwestia kierownictwa. Wszyscy członkowie zarządu z chwilą ustanowienia zarządcy zostają odwołani z mocy prawa, a kompetencję innych organów SKOK ulegają zawieszeniu.

Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa (Kasa Krajowa)

Kasa Krajowa jest spółdzielnią, której jedynymi członkami mogą być działające w Polsce SKOK.  Jej podstawowym zadaniem jest kontrola działalności kas, na podstawie kryterium zgodności z prawem oraz prawidłowości prowadzonej gospodarki finansowej. Kasa Krajowa dąży do utrzymania stabilności finansowej poszczególnych SKOK i w tym celu udzielanie kasom pomocy finansowej z funduszu stabilizacyjnego.

Jednym z obowiązków każdej kasy jest niezwłoczne poinformowanie KNF, Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG) oraz Krajowej Kasy jeżeli strata bilansowa kasy spowoduje obniżenie wyrażonego procentowo stosunku funduszy własnych do wartości aktywów poniżej 1%. Otrzymanie takiej informacji aktualizuje po stronie Kasy Krajowej obowiązek podjęcia w przeciągu 14 dni decyzji o udzieleniu lub odmowie udzielenia pomocy z funduszu stabilizacyjnego. Sam fundusz stabilizacyjny jest zasilany przez środki przekazywanego do niego przez poszczególne SKOK będące członkami Krajowej Kasy. Minimalna pomoc udzielona przez Krajową Kasę musi doprowadzić do spełniania przez kasę warunków określonych w ustawie o SKOK.

Przejęcie SKOK.

Jeżeli kasie nie zostanie udzielona pomoc przez Kasę Krajową, KNF podejmuje decyzje jakie dalej idące kroki należy podjąć. Jedną z możliwości przewidzianych przez ustawę jest przejęcie, przez inną kasę pod warunkiem wyrażenia na to zgody przez kasę przejmującą. Nie może to jednak spowodować obniżenia wyrażonego procentowo stosunku funduszy własnych kasy powstałej z połączenia do wartości aktywów poniżej 1% (o czym była mowa w poprzednim akapicie).

W braku chętnych lub zdolnych do przejęcia kasy, KNF ma jeszcze jedną szansę uchronienia kasy przed likwidacją. Uwzględniając potrzebę ochrony stabilności rynku finansowego i bezpieczeństwa środków zgromadzonych przez członków na rachunkach kasy, Komisja Nadzoru Finansowego może zdecydować o przejęciu SKOK przez bank krajowy, który wyrazi na to zgodę. Jednocześnie KNF decyduję o udzieleniu bankowi dotacji na ten cel, pochodzącej z Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. W ten właśnie sposób SKOK Wyszyńskiego został przejęty przez Alior Bank SA.

Zawieszenie działalności i wniosek o ogłoszenie upadłości.

Jeżeli wyczerpano wszelkie możliwości zachowania kasy, włącznie z możliwością jej przejęcia, KNF jest zmuszona zawiesić działalność kasy i wystąpić do sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości(o takich sytuacjach informowaliśmy już na naszym serwisie). Powoduję to jednocześnie rozpoczęcie procedury wypłaty środków z Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, o czym pisaliśmy na przykładzie SKOK Nike.

 

 

Fot. Howard Lake, lic. CC BY 2.0

Nia ma jeszcze komentarzy. Twój może być pierwszy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *